Са маса тIям ава Ватандин чилихъ Поэзия  |  3(286) 2015  |  Седагет КЕРИМОВА
ХАЙИ ЧИЛИН ТЕ­МЕНАР
 
Цуьквер - чилин пIузарраллай теменар,
ВерцIида кьван, хъсанда кьван вуч я дад -
Муьгьуьббатдин, кIанивилин ацIай гад!
 
Цуьквер - рикIин рехъ алатай гиманар,
АтIузва пагь - цуьк-цуькведлай иер я,
Гьи цуькведиз лугьуда на зи яр я?
 
Цуьквер - лезги рушар хьиз я демина,
Кьуьлеривди рам ийизвай жегьилар,
Шад гьиссерив ацIурзавай гуьгьуьлар
 
Цуьквер - кIвачин хьанвай шивер - семенар,
Бахтлудаказ кьил хкажна цавариз,
Авазва икI ван чукIуриз сувариз.
 
Цуьквер кIватIиз ша, шаирар - эминар,
Агатдайвал квев илгъамдин лацу кард,
Акъуддайвал куь шиирри кIурукIар.
 
Цуьквер - чилин пIузарраллай теменар,
Ашкъидивди харудаказ диганвай,
Гурлу гьиссер - бязибуруз таганвай.
 
Бейгьуш хьанва зун цуькверин кIемина,
ЭкъечIнава гуьнейризни пелериз,
Хъуьтуьлдаказ туьмер гузва гъилериз,
Алахзава залай чими теменар,
Агь зи цуьквер - хайи чилин теменар!
 
ЖАГЪИДАЧ ЗАЗ
 
Вун атуй, рагъ атуй, я цIийи гатфар,
Ахъая цавун чин, ракъура марфар,
Илига манидал, илига чарчар,
Масана ви далдам, тафт жагъидач заз.
 
Гьеле агакьнавач гатфар, кIура я,
Рагъ цIийиз чранвай таза шура я,
Цуькверин гьармадан атир чара я,
Масана са ихьтин чIаф жагъидач заз.
 
Векьерин махпурдик зар акатнава,
Тарарин кIурукIрик хъвер акатнава,
ВацIарик, хуларик звер акатнава,
Къугъвазва лепеяр, каф жагъидач заз.
 
Садни аквада ваз чилер ифена,
Ахпа аквада ваз чимер хъфена.
Цаву сутфунзава марфар сафунай,
Масана и жуьре саф жагъидач заз.
 
Гуьнеяр сусар хьиз лацу буьшмеда,
Дереяр квахьнава къацу чешнеда,
Булахар! Акъуда зи рикI тешнедай,
ТахьайтIа уьмуьрдин нав жагъидач заз.
 
Лацу хъуьцуьган ква Шагь дагъдин кьилик,
Адан яр - КцIарин дамахдиз килиг.
Са маса тIям ава Ватандин чилихъ,
Ам тесниф ийидай гаф жагъидач заз.
 
ГЬАР ПАКАМА…
 
Фикирда за рагъданикай датIана,
Амни тек са Рагь акIайла илифдач. 
Пакамани авачиз туш мичI галай,
Югъ ава хьи, цавариз рагъ гецифдач.
 
Гагь-гагь инсан хвешивиляй ишеда, 
КIанивилихъ такIанвални галайд я.
Гьар генгвилин эхир са сал руьшт жеда,
Гьар садвилихъ са чаравал авайд я.
 
Гьар туькьуьлдахъ верцIивални жагьида, 
Дуьз кардихъни жеда гагь-гагь гъалатIар. 
КIанидахъни авачиз туш гунагьар, 
Багъишда на, хьайитIани ви рикI тIар.
 
Са перишан гьава жеда рагъданихъ,
Къариб, сефил гьиссери вун юзурда. 
Яралай шад хьайитIани, рагьданик, 
Кьисметди ваз маса пишкеш гьазурда.
 
Гьар пакама хурушумдихъ алгъада,
Гьар уьмуьрдихъ рагьдан ава мичI галай. 
И дуьньядиз атун ава, инсанар,
И дуьньядай хъфин ава кичI галай.
 
Дуьнья гьа икI туькIуьрнава бинедай, 
Акьахайди эвичIдачни гуьнедай?
Са легьзе хьиз куьруь ятIа са уьмуьр, 
ЧIурувилер кьаз жедани къенидай?..
 
ШИВДИН ГУЬГЬУЬНА
 
Яр атайла хъуьреда чаз милидиз, 
ЦIийи свас хьиз хинедавай дугунар. 
Вичин нурар чукIурайла ракъини,
Къиб ягьунвай бахтлу жеда ругъунар.
 
Гьиссери звал къачудайла эркиван, 
ВерцIи жеда жуваз жуван рикIин ван.
ЦIиреризни накьв кIанзава баркаван, 
Марвардин цуьк жагьур мийир ругъа на.
 
Бегьер кIватIмир на тарарин хилер хаз, 
Алахъа вун чилел хъсан гелер таз. 
Жагьидани къадир чидай дустар ваз, 
Терг тавуртIа герек тушир ругун на?
 
Хъсанвилер жедайни гьич кIевера, 
ВерцIи мецер хьанайтIа чи сивера, 
Писвилерин вири рекьер кIевира,
Акъуд мийир винел жуван агьу на.
 
Кьил хуьз женни, таб гьахъунай яз кьуна?
Галтуг мийир гьахълубурухъ цаз кьуна, 
Крар ая халкьдин гафар кваз кьуна,
Руг жедайд я хъсан шивдин гуьгьуьна.
 
СА УЬМУЬР ВУЧ Я КЬВАН
 
Са уьмуьр тIимил я, са рикIин къастар 
КIандайвал хуьз, кьилиз акъудун патал. 
Са уьмуьр тIимил я, жува кутур багь,
Бегьерда гьатайла агудун патал.
 
Са уьмуьр тIимил я, и дуьньяд крар, 
Акьулдив, камалдив фагьумун патал.
Са уьмуьр бес жедач, гьахъни гьахълувал 
КьатIана, дуьздаказ гьукумун патал.
 
Са уьмуьр куьруь я, са гатун йиф кьван,
Гьиссера ял туна, чир жеч фейи пад. 
Жегьилвал фад атIай яру некъи я, 
ПIузаррал амукьда адан верцIи дад.
 
Са уьмуьр вуч я кьван, аватIа эгер,
Ви хъуьтуьл гьиссериз ийидайд авхар. 
Ашкъидкай галатайд хьана лагьайтIа,
ЧIалахъ жез тахьурай, махар я, махар.
 
Са уьмуьр мад кIандай, вил ацIудайвал, 
Яраб вуч аматIа вилериз ахквар? 
Секинвал ганач хьи, кат-галтугри заз,
Са уьмуьр вуч я кьван? Са вилин ахвар…
 
ЛЕКЬЕРИН ЛУЖАР
 
Вил вегьена Нисин дагъдин синелай, 
Шумудни са дагь хвена за син алай, 
Къефледи хьиз Кьулан вацун винелай 
Чарх ягъизвайд чи лекьерин лужар тир.
 
Сад-садавди агатнавай стхаяр,
Кьакьан дагълар кьунвай чпиз архаяр, 
КIватIал хьана вили цавун кавхаяр,
Садвал авай чIехи элдиз ухшар тир.
 
ИкI хьайид тир чунни яргъал чIавара,
Сад тир чи чил, мел-мехъерар, суварар.
Ни лугьуда, хайиди чи луварар,
КьецIи Теймур, пехъи Надир, Къажар тир?!
 
Вилив хвена лекьер лезги эллерин, 
Суракьна за дегь чIаварин гелерин,
Ша, чна мад кьегьалвилин мелерин, 
Талудайвал куьн гъинай тир, вужар тир?!
 
АМУКЬДАЙДИ КЬВЕ ЦIАР Я
 
Ша, дагьлариз акъатин чун ягьиз ял, 
Алатдайвал чи чандавай вири тIал,
Аквада чаз чи кьакьанрин шумуд гьал, 
Синер - кьванер, ценер - махпурд къацар я.
 
Са пата циф кьекъведай, са пата рагъ,
Яд хьваз къведай къветер, свелер латарал, 
Гзаф ава убаяр чи патара,
Гъуцар сувун рикI алайди - Лацар я.
 
БалкIанри чун, харудаказ чамарриз,
Сал руьштерай авудайла кIамариз,
Вахт жагьидан хажалатриз, гъамариз, 
Лугьуз женни дуьньяд крар яцIар я?
 
Цуьк авачир жагъидач ваз чил са чIиб, 
Лезги руша яд гайила ваз са цIиб,
Зурзада вун, акьунвайд хьиз рикIе риб,
Агь, марвард цуьк, вун хуьзвайди цацар я.
 
Суварин лар акурла вун жеда мат,
Живер вичел ацукьнавай шумуд къат, 
Чарчарди ваз - чархарилай хьанвай кват, 
Лугьуда хьи, чи чил кьацIи-кьацIар я.
 
Аялар хьиз чун - вегьенвай гьебедиз, 
Аватайла чепелукьрин лепедиз,
Генг яйлахар куьчар женни гебедиз?
Чун паталди абур халкьайд - Гъуцар я.
 
Иер я хупI чи чил дагъдин кукIвалай, 
Чукур тийиз картар чпин мукарай, 
Цуьквед кIунчIар кIватIин чна мукьварай, 
Яргъал фейтIа, уьленар я, нацIар я.
 
Вил тахьана гьич бахтунин паярал, 
Лугьун тийин, фена уьмуьр къаярал.
ЦIун пепе хьиз гьалч хьайтIани цIаярал, 
Шаирдилай амукьдайди кьве цIар я
 
ТАКУРВАЛМИР
 
АкуртIа ваз, тIушуннава гьамди зун, 
АкуртIа, зи далудиз ягъанва кIун,
АкуртIа ваз, зи хирери гузва чIун,
Такурвала, алатна вач патавай.
 
Дерт аватIа шумуднн са жуьре захъ,
Гаф лугьудай сад амачтIа хуьре захъ, 
ЦIигел туштIа къе Къуба захъ, Куьре захъ, 
Такурвала, алатна вач патавай.
 
Ингье, са къуз, хъуьрейтIа сад зи элдал, 
Шак гъайитIа зи гьунардал, амалдал,
Шак гьайитIа зи сувардал, зи мелдал, 
Минет хьуй ваз, хъел буржни яхъ садавай, 
Такурвална алат мийир патавай.
 
ЦIАЙ ГАЛАЗ
 
Яр какахьай навадава чиливцIар,
ЦIир ахъайдай гьавадава цуьруьцIар, 
Алахьзава нуькIерилай цIивицIар,
Гатфар къвезва гьарай галаз, гьай галаз.
 
Кьил элкъуьрдай гьуьмер ава йифера,
На лугьуди, эквер къвазва циферай, 
Бахтунин гъед, заз цаварай эвера,
Къвен ви кьилив жуваз дигай тай галаз.
 
Акъатзава цуьквер винел - чил падиз, 
ВерцIи гьиссер авазва зав агатиз,
ГьикI хьурай зун, уьмуьр тадиз алатиз, 
АмукьайтIа хажалатар къай галаз?
 
Шагьдин кьилел юза хьанва лацу жив, 
Хуьз жедани дерейривай селдин шив?       
Къудгъанзава гьиссерни тежез илив, 
Жегьилвилин, муьгьуьббатдии цIай галаз.
 
РАГЪДАНИН ГЬУЬЛ
 
Рагъданин гьуьл ухшар я хупI никIериз.
На лугьуди, туна къизил къапуна,
Юзурзава са ни ятIа гъапуна.
 
Рагъданин гьуьл фикирар хьиз рагъданин. 
КIан я рикIиз уьмуьрдин гад - тIям галай, 
ЦIийиз кварцяй акъуднавай чIем галай.
 
Рагъ гьахьнава чIехи гьуьлуьн къужахда, 
Къугьваз вили ятаривди аял хьиз,
Гагь мукьув къвез, гагь къакъатиз хиял хьиз.
 
Рагъданин рагъ - бадедин чар авай фу,
Гьуьм галукьиз, атир чкIиз чразва,
«Зун неъ» лугьуз ам цаварай хъуьрезва.
 
Рагъданин гьуьл ухшар я чи рикIериз. 
ТIурфан къведа секинвилин гуьгьуьнай, 
Бахтлувилин кьил гьинватIа, гуьгъ гьина?