РикIел хуьх! "Самурдин мектеб"  |  8(353) 2021  |  САМУР
    Редакцияди къачузвай чарарилай чир жезвайвал, са кьадар аялривай чи чIалан бязи гафар дуьздаказ кьатIуз жезвач. Месела: акахьун, какахьун, игисун, гигисун, акъатун, къакъатун ва мсб.
    Ихьтин гафариз лезги чIала префиксар (превербар) квай глаголар лугьуда. Месела: ава-т-ун, ага-т-ун, ака-т-ун хьтин гафара «т» дувул, ава, ага, ака превербар я.
    Ава-хь-ун, ага-хь-ун, ака-хь-ун хьтин гафара «хь» дувул, ава ага, ака превербар я.
    Дувул «с» ва «чI» тир глаголарни ава. Мисал яз иви-с-ун, иги-с-ун, ики-с-ун; эви-чI-ун, эге-чI-ун, эке-чI-ун ва мсб. къалуриз жеда. И мисалра иви, иги, ики, эви, эге, эке превербар я ва абур дувулдилай вилик къвезва.
    Превербдин ачух тушир фонема тик-рар хьун мумкин я. ИкI хьайила гафарин мана дегиш жеда: ака-хь-ун са вуч ятIани масадбурук (месела, са кIел маса кIелерик); к-ака-хь-ун кьве шейни (месела, кIелерни бацIияр кьведбурни чеб чпик); иги-с-ун – са предмет масадав хукIун, г-иги-с-ун – кьве предметни чеб чпив; акъа-т-ун – са предмет масадавай яргъа хьун, къ-акъа-т-ун – кьве предметни сад-садавай.
 
***
 
    Са гьижадин тIварцIиэвезрин дибрикай -кI(а) суффиксдин куьмекдалди туькIуьр жезвай наречияр эхирда -а авачиз кхьида: икI, акI, гьакI, гьикI? Анжах ахьтин са наречие эхирдааваз кхьида: сакIа. Гьа ихьтин суффиксдин куьмекдалди прилагательний ва кьве гьижадин тIварцIиэвезрин дибрикай туькIуьр жезвай наречияр эхирда аваз кхьида: чIурукIа, къеникIа, цIийикIа, масакIа, виникIа, атIакIа, агъакIа.
    ТIварцIиэвезрин, числительнийрин ва маса чIалан паярин дибрикай арадиз атанвай муракаб наречияр ккIана кхьида: Садлагьана, исятда, гьасятда, сенфиз, гиламаз.
    Са диб тикрар хьана арадиз атанвай наречияр дефисдалди кхьида: гагь-гагь, йисалай-йисуз, кьулу-кьулухъ, кIвалба-кIвал ва мсб.
 
"САМУР"