Пер хайи зулухъ шел акатай чIавуз... Поэзия  |  9(268) 2013  |  

     Азербайжандин тIвар-ван авай зари Вакъиф Бегьменли 1955-йисан 23-майдиз Фуьзули райондин ЧIехи Бегьменли хуьре дидедиз хьана. Ина юкьван мектеб акьалтIарай ам Азербайжандин Гьукуматдин Университет-дин журналистикадин факультетдик экечIна. Университет акьалтIарайдалай гуьгъуьниз жегьил къелемэгьли «Совет кенди» газетдин редакцияда кIвалахал акъвазна. Ада гьам ина, гьамни 1988-йисалай кьулухъ «Коммунист» газетда кIвалахна. Гуьгъуьнлай В.Бегьменлиди «Одлар юрду» ва «Гьаят» газетрин кьилин редакторвиле, «Язычи» нешриятдин редакторвиле кIвалахна. 2006-йисалай инихъ ада Азербайжан Республикадин Медениятдин ва Туризмдин Министерствода кьилди отделдиз регьбервал гузва.
    Жегьилзамаз кIелзавайбурун рикIериз рехъ жагъурай  Вакъиф Бегьменлидин къелемдикай икьван гагьди 30 ктаб хкатнава. Адан эсерар урус, уьзбек, украина, туьрк, немец, ингилис, туьркмен, гуржи чIалариз элкъуьрнава.
    Дуьньядин цIудралди уьлквейра хьайи зари 1986-йисуз Республикадин Комсомолдин премиядиз лайихлу хьана. 2003-йисуз ада Шагьмар Экберзадедин, 2004-йисуз Иса Исмаилзадедин  тIварунихъ галай премияр къачуна. Адаз гьакIни Расул Рзадин премия ва Азербайжан Республикадин лайихлу медениятдин кIвалахдар тIвар ганва. Заридин «Гатфар», «ЯхцIур лагьай утагъ», «Кьуд цал», «Къизилдин кIеле», «Валай гъейри», «Вири» тIварар ганвай ктабар ва маса кхьинар кIелзавайбуруз сейли я. Агъадихъ чна заридин сифте яз лезги чIалаз элкъуьрнавай са шумуд шиир кIелзавайбурув агакьарзава.

 

Алцурна зун 

Алцурна вуна зун, лацу куьлуь цуьк,
АцIай цуькверилай вун фад алахьна.
Алцурна вуна зун, куьлуь малаик,
Кужумна дердер зи, вун фад алахьна.
 
Алцурна вуна зун, экуь куьлуь экв,
Виляй тIвек акъудна на раб хьиз гьахьна.
Алцурна вуна зун, куьлуь кIаниди,
Ви ашкъи мичIерай зи рикIиз кIвахьна.
 
Алцурна вуна зун, я куьлуь сят,
Кьилел чIулав, рехи чIарни тутуна.
Алцурна вуна зун, я куьлуь уьмуьр,
Туьхуьрна рикIин цIай витIни тавуна.
 
Алцурна вуна зун, зи куьлуь стха,
Валай зи къуьнеллаз лув гуз алакьнач.
Алцурна вуна зун, куьлуь кьерен къван,
Завай вун фелекдин пелел гьалч хьанач.
 
Алцурна вуна зун, я куьлуь гурмагъ,
Ви къенез кутаз жер кьил тунач вуна.
Алцурна вуна зун, чан зи куьлуь вах,
Вилера захъ шехьдай нагъв хвенач вуна.
 

Шехьун

Гуьне марфадава, куьцIуьзва къуза,
Ишезва цIвелин тар вацIун яхада.
И кьуьзуь дуьньядив ишез ван алаз,
Хъуткъуниз, рикI алаз цифер рахада.
 
Чпел кьару ксар алаз тахтунал,
Кьурадач дидейрин вилерал стIал.
Тандивай къакъатна, гуьтIуь дуьньядиз
Атайвал, гьарайна ишеда аял.
 
Шедамаз зарулдиз ампда хьи, кицIи,
Са маса жуьреда ишеда балкIан.
Пер хайи зулухъ шел акатай чIавуз
Ишеда векьерни акъат тийиз ван.
 
Белки чилин гирде са чIехи нагъв я,
Цаварин нинейрал атана физвай?
ЧIух хьурай фелек вун, уьмуьрдин шемер,
Угьуяр ягъана цIрана физвай.
 
Булахрин вилин нагъв чIагурда къаю,
ЦIугъ ийиз ишеда гагь-гагь мазанни.
Ивидин нагъв кIвахьда кIарасд хачунай,
Ван алаз ишеда цава азанни.
 
Белки аршрагьмандин вилин накъвар яз,
Кьурана, дагълариз элкъвенва абур.
Бес вучиз и викIегь, кьегьал стхайрин,
Ишезва дидеяр, квадарна сабур?
 
Им вучтин кар ятIа, аламат ятIа,
Цаварай аватай агъуни вирт хьун.
Вич садаз цавара аквадач лугьуз,
Садрани аквадач Аллагьдин шехьун…
 

РикIин ракIар 

Къецел тIурфан. Чил атIузва -
Зи кIвал гзаф яргъа ава.
Зи къенера фул гьатнава,
РикIин ракIар ахъа я.
 
Къецел тIурфан. Мобилдин ван -
Телефонда ви тIвар ава.
Къариблухда захъ къекъвезвайд
Зи рикI алай тавар я.
 
РакIар ахъа. Къецел тIурфан -
Кьарсузва зун аял хьиз.
Рак агалин, мекьи тахьуй 
Яргъай къвезвай ви ванциз.
 

КIанивал вуч я

КIан хьун къадим са адет я,
Тан чандивай къакъуддай.
Лугьуз тежер ибадат я,
Чан диндивай къакъуддай.
 
Бахт атайтIа бахтун кьилел,
Шагь лугьуд ваз парада.
КIанивал са цуьк я хилел -
АтIайтIа ам кьурада.
 
Кьурадач ашкъ къурувиляй,
ЭкъечIда цIир гуз чиляй.
АкъудайтIа са къуз гъиляй,
Галудда вун, галудда.
 
Кьин-агьтерив рахайтIани,
ЦIугъайтIани, агъайтIани,
ЯхцIур куьлег ягъайтIани,
КIанида кфет хкудда.
 
КIанивал - ви цаварин рекIв,
На адавай къачуда экв,
Садлагьай ашкъ тек жеда, тек,
Вун гъамарив агуддай.
 
Ви чан я са етимдин кIел, 
Ам акурла акатда шел,
Кхьинар я кIан хьун пелел,
Сурайни цIугъ акъуддай.
 
КIанивилин вуч ятIа сир,
ГьинаватIа рехъ адахъ фир?
Гьич садазни хьанач хьи, чир,
Ам цавари ракъурда…
 

Квахьайди

АкIана булах хьиз яхцIурни цIуд йис,
Гуя гила ргаз кIвалахал физва.
Ксана а йисар, зунни гьабур хьиз,
Ахварай аватиз, жувал хквезва.
 
Садазни ван тахьай кьисадин саягъ
Зани зи уьмуьрдал хъуьруьнарзава.
Мамонт хьиз муркIади кьунвай жуван тан,
МуркIадкай хкудиз эркинарзава.
 
Йисарни атана келле-келледиз,
Захъ вучиз крчарин ванер галукьнач?
Заз я Рагъ акунач, я Варз, я гъетер,
КIекери гьарайдай вахтни амукьнач.
 
За са кьвал атIузва, руг къвезва гъилиз,
Заз гьатайд накьварик, къванерик гала.
Хвеши я къе жуваз квахьайди жагъиз,
Ингье ам бакарда акьазмач гила.
 
АвайтIа эгер зун, квахьна гьи чIавуз?
Яраб гьикI рикIелай алатнатIа чан?
Амач хьи а чIавар, уьмуьр гьал жедай,
Гила рекьин патал юзазва зи тан.
 
Лезги чIалаз элкъуьрайди 
Седакъет Керимова я.