Гафарганар гьикI туькIуьрзава?
Лезги чIалан месэлаяр  |  10(281) 2014      
     Алай аямда чара-чара чIаларин, баянрин, гьакIни тайин хьанвай къайдайралди туькIуьрнавай гафарганар акъудуниз генани гзаф фикир гузва. Абурун арада чIехи гафарганри кьетIен чка кьазва. 1909-йисуз ингилисри  чапдай акъудай Вебстеран гафарганда 400000 гаф  гьатнава. 1934-йисуз чапдай акъудай и кIватIалдик 600000 гаф кутунва. Адан винел кIвалахнавай ксари 1150-йисалай инихъ ингилис чIала менфят къачунвай, гьакIни квахьнавай гафариз чIехи тир чка ганва. Абуру диалектрин гафарни рикIелай ракъурнавач. 
     Эхиримжи вахтара урусрин гафарганрини чпихъ ялзава. Урусатда 2004-йисалай кьил кутуна тайин хьанвай къайдайралди туькIуьрзавай чIехи гафарган чапдай акъудзава. Икьван гагьди адан фикирда кьунвай 33 жилдиникай 22 жилд басма хьанва. Анжах кхьинрин чIалаз талукьарнавай и баянрин гафалагда 150000 гаф гьатда. Гила са бязи пешекарриз диалектрин гафар квай, 400000 гафуникай ибарат тир ктаб акъудиз кIанзава.
     Гьа икI, гьуьжет алай месэлаярни арадал атанва. ЧIалан алимрикай садбуру гафаргандик маса чIаларай атанвай вири гафар кутуна кIанзавач лугьузва. Абуру фикирзавайвал, урус чIал къвердавай ингилис чIалан таъсирдик акатзава. И кардин вилик пад кьун тавуртIа, чIала ингилис гафарин кьадар мадни пара жеда.
     Са кьадар алимри масакIа фагьумзава: чIаларин арада сергьятар туькIуьрун мумкин туш. Са чIалай маса чIалаз гафар атун тIебии кар я. Илим, техника, гьакIни уьмуьрдин маса хилер вилик финифди вишералди цIийи гафарни арадал къвезва. Гьи чIалал арадал атунилай аслу тушиз абур негьна виже къвезвач. Гьа ихьтин фикир-фагьумрив кьадайвал, гафарганар тIуькIуьрдайла маса чIаларай атанвай гафарин са паяр абурук кутуна, муькуь паяр тун дуьз туш. ЧIала патан гафари чIехи чка кьуникай кичIе хьана кIанзавач. 1934-йисуз чапдай акъудай Вебстеран гафарганда гьатнавай 600 агъзур  гафарин анжах 35 процент асул ингилис гафар я. 65 процент маса чIаларай атанвайбур я.
 
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я М.Ю.Лермонтов – 200 Лезги аялар патал сайт Хунза Шабрандин тарих чирзава
Статьи из этой рубрики
ЧIал храйтIа дидейри... Дидед чIал ватан я Лезги чIалан мярекат Дидед чIалаз икрамна Редакторди кьиле тухвана
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ