РикIел хуьх!
Лишандин ибараяр "Самурдин мектеб"  |  7(290) 2015      
     Лезги чIала манадин жигьетдай жуьреба-жуьре ибараяр жеда. Абурукай садаз, лишандин ибарайриз килигин.
     Гзаф дуьшуьшра лезги чIалан ибарайра авай табий ва кьилин гафар асул падежда авай существительнийрикай жеда: устIар гада, мусурман итим, ципицI багълар ва мсб. Ихьтин ибарайра асул падежда авай табий гафуни асул падежда авай кьилин гафуналди лагьанвай шейинин лишан къалурда ва предложенида, прилагательниди хьиз, определенидин везифа тамамарда. Гьа асул падежда авай табий гафарни падежриз дегиш жедач: лезги халкь, лезги халкьдиз, лезги халкьдин; гекъига: мекьи гъава, мекьи гъавадин, мекьи гъавадал ва мсб.
     Кьве гафни асул падежда авай тIварцIин ибараярни манадин жигьетдай гьар жуьрединбур жеда.
     1. Аслу гафуни инсанди ийизвай кар, кеспи къалурдайбур: чатухъан стха, хипехъан Къурбан, устIар Берали.
     2. Табий гафуни гьуьлерин, вацIарин, вирерин, ерийрин ва маса чкайрин тIварар къалурдайбур: Каспи гьуьл, Дербент шегьер, Самур вацI, СтIал Сулейман,   Хуьруьг Тагьир ва мсб. Адет яз, ихьтин ибарайра табий гаф кьилии гафунин вилик жеда.
     Аслу гафуни яшамиш жезвай чка, ери къалурдай ибараяр лезги чIала тIимил ава. Абурукай адет яз, машгьур шаир, алим, композитор ва ихьтин маса ксарикай рахадайла, менфят къачуда. Амай дуьшуьшра инсан яшамиш жезвай чка къалурун патал табий гафунихъ суффикс -ви галаз кхьида: чуьхверхуьруьнви Рамазан, кIириви Агьмед ва мсб.
     И ибарайрихъ, лишандин манадилай алава, чкадин манани жеда, месела: Ст1ал шаир Сулейман я И чIалар туьк1уьр авурди. (С. С.)
     3. Табий гафуни халкьдин тIвар, кьилии гафуни кас, инсан, шей къалурдайбур: лезги мани, урус ктаб.
     4. ЗатI квекай авунватIа, къалурдайбур. Ихьтин ибарайра табий гаф асул ва талукьвилин падежра кхьида: къизил тупIал ва къизилдин тупIал; кIарас тIур ва кIарасдин тIур; резин калуш ва резиндин калуш; памбаг гуьлуьт ва памбагдин гуълуьт ва мсб. Табий гаф асул надежда авай ибараяр, адет яз, шиирра ва рахунрин чIала гзаф дуьшуьш жеда.
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я “Шарвили” эпосдин сувар Чи барка Mənim qələm dostum Фестиваль кьилиз акъатна
Статьи из этой рубрики
Чи ибараяр "Самур" газетдин дустар Чи аялар патал Яран сувар Гуьзел муаллим
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ