Чи гафар
"Самурдин мектеб"  |  7(301) 2016      
Вирвир
 
     Чи чIала «варвар» ва «вирвир» гафар ава. Машгьур алим Ражидин Гьайдарова и гафарин мана икI ачухарнава: «Варвар» араб чIалан гаф я, а чIала адан мана «чIиж» я. Лезги чIала «варвар» ва «вирвир» чIижрез ваъ, чIижерин душман къушдиз, гатун цикIиз гьавадин вини къатара лув гудай чубарук хьтин нуькIрез лугьуда.
     Гьам араб чIалан «варвар» гаф, гьам лезги чIалан «вирвир» а нуькIрен гьарагъунихъ, датIана «вирвир-вирвир» авунихъ галаз алакъалу я.
 
Куьсуьс
 
     И куьгьневилин лишан квай гаф лезги чIалан бязи нугъатра амазма, месела, яркIи нугъатда. А гаф чал Зияудин Эфендиеван эсеррани гьалтзава. Р.Гьайдарован фикирдалди, а гафунин асул мана «къуш», «нуькI» я, ахпа а гафуникай «аял» лугьудай манада менфят къачуна. КIелеяр лугьудай яркIи хуьре алимди ихьтин лугьун къелемдиз къачунай: «Санал акъваз, хва кьейдан куьсуьсар!» Ибур аялрихъ элкъвена лагьай гафар тир. 
 
КьелитI
 
     Им «кьил» лугьудай дибдикай лезги чIала гзаф дуьшуьш жезвай - итI суффикс акал хьана, арадиз атай гаф я. Эвелдай «кьелитI» чIехи стхадин папа гъвечIи стхадин, яни и хизандиз вичелай гуьгъуьниз гъайи сусаз лугьудайди тир, ахпа чIехид, гъвечIид чара хъувунач, кьведакайни кьелитIар хьана.
 
Къаллаж
 
     Кхьинра и гафуникай тIимил менфят къачузва. Адахъ “затIни авачир”, “кесиб гьалдиз атун” хьтин манаяр ава. А гаф чи кхьирагрин эсеррани дуьшуьш жезва. 
 
Вирд
 
     И гаф лап кьериз дуьшуьш жезма. Адан мана: “ихтияр, разивал гун” я. Са бязи вахтара адакай “веревирд” манадани менфят къачуда: вере-вирд авун, яни акьалтIай къарар кьабулун.
 
Хъи
 
     Гам храдай тарарин пай, ам гамунин юкьвалай тIуз жеда. Адан везифа кьетIенди я: ада гъаларин кIетIер кьада, цIийи ян вегьейла, ршанвай гъаларин чкаяр дегишарда. Хурун давамардай цIийи жерге арадал гъида. И куьруь гаф «кьун» глаголдин дувулдикай хьанва.
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я ЧIехи агалкьун Къени крар авур хан Покорение Ханбиче Хаметова
Статьи из этой рубрики
Чи ибараяр "Самур" газетдин дустар Чи аялар патал Яран сувар Гуьзел муаллим
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ